arrow_left_altNaar overzicht

Gewrichten

Gewrichten verbinden botten met elkaar en zorgen ervoor dat je lichaam kan bewegen. Denk aan lopen, bukken, je arm strekken of je hoofd draaien. Tegelijk geven gewrichten stabiliteit en helpen ze krachten op te vangen die ontstaan tijdens bewegen en belasten.

In je lichaam zitten verschillende soorten gewrichten, elk met een eigen bouw en bewegingsmogelijkheid. Op deze pagina lees je hoe gewrichten zijn opgebouwd, welke functie ze hebben, waardoor gewrichtsklachten kunnen ontstaan en hoe gewrichten onderzocht kunnen worden.

Wat zijn gewrichten?

Een gewricht is de verbinding tussen twee of meer botten. Veel gewrichten maken beweging tussen deze botten mogelijk, terwijl andere verbindingen juist vooral voor stevigheid en stabiliteit zorgen.

Je gebruikt je gewrichten vrijwel voortdurend. De knie en heup zijn bijvoorbeeld belangrijk bij lopen en staan, terwijl je elleboog ervoor zorgt dat je je arm kunt buigen en strekken. Hoeveel beweging mogelijk is, hangt af van het soort gewricht en de manier waarop het is opgebouwd.

Hoe is een gewricht opgebouwd?

Een beweeglijk gewricht bestaat uit verschillende onderdelen die samenwerken om beweging soepel en gecontroleerd te laten verlopen. De precieze bouw verschilt per gewricht.

Botten

De botten vormen de basis van het gewricht. De uiteinden van twee of meer botten komen bij elkaar en bewegen ten opzichte van elkaar. De vorm van deze botdelen bepaalt mede welke bewegingen mogelijk zijn.

Kraakbeen

De uiteinden van de botten in een gewricht zijn bedekt met kraakbeen. Dit gladde weefsel helpt de botten soepel langs elkaar te bewegen en vangt een deel van de belasting op.

Bij aandoeningen zoals artrose verandert het kraakbeen en kunnen ook andere structuren in het gewricht veranderen. Hierdoor kunnen onder andere pijn en stijfheid ontstaan.

Gewrichtskapsel en gewrichtsvloeistof

Veel beweeglijke gewrichten worden omsloten door een gewrichtskapsel. Binnen dit kapsel bevindt zich gewrichtsvloeistof, ook wel synoviaal vocht genoemd. Deze vloeistof helpt de bewegende oppervlakken van het gewricht soepel langs elkaar te laten bewegen.

Banden, pezen en spieren

Banden, ook wel ligamenten genoemd, verbinden botten met elkaar en helpen het gewricht stabiel te houden. Pezen verbinden spieren aan botten. Samen met de omliggende spieren zorgen ze ervoor dat een gewricht gecontroleerd kan bewegen en belasting kan opvangen.

Bij sommige gewrichten zijn er nog aanvullende structuren. In de knie liggen bijvoorbeeld twee menisci die bijdragen aan de stabiliteit en het verdelen van de belasting.

Welke soorten gewrichten zijn er?

Niet ieder gewricht kan op dezelfde manier bewegen. De vorm en bouw van het gewricht bepalen welke bewegingen mogelijk zijn.

Een aantal bekende voorbeelden zijn:

  • Kogelgewricht: maakt beweging in meerdere richtingen mogelijk. De heup is hiervan een voorbeeld.
  • Scharniergewricht: is vooral gericht op buigen en strekken. De elleboog werkt voor een belangrijk deel op deze manier.
  • Draaigewricht: maakt een draaiende beweging mogelijk. In de onderarm werken bijvoorbeeld gewrichten samen om de handpalm naar boven en beneden te kunnen draaien.

Sommige gewrichten combineren meerdere bewegingen. De knie wordt bijvoorbeeld vaak een scharniergewricht genoemd, maar kan naast buigen en strekken ook in beperkte mate draaien.

Veelgebruikte gewrichten in het lichaam

Gewrichten komen door het hele lichaam voor. Sommige dragen veel lichaamsgewicht, andere zijn juist belangrijk voor fijne of veelvuldige bewegingen.

Knie

De knie verbindt het bovenbeen met het onderbeen en krijgt tijdens lopen, sporten en andere bewegingen veel belasting te verwerken. Kraakbeen, menisci, kruisbanden, andere banden, pezen en spieren dragen allemaal bij aan de beweging en stabiliteit van het kniegewricht.

Lees meer over de anatomie, functie en veelvoorkomende problemen van de knie.

Heup

De heup is een groot kogelgewricht tussen het dijbeen en het bekken. Door deze vorm kan het been in verschillende richtingen bewegen, terwijl het gewricht tegelijkertijd een groot deel van het lichaamsgewicht draagt.

Lees meer over de heup, heupklachten en de anatomie van het heupgewricht.

Elleboog

De elleboog vormt de verbinding tussen boven- en onderarm. Het gebied bestaat uit meerdere gewrichten die samenwerken om de arm te buigen en strekken en de onderarm te draaien.

Lees meer over de elleboog en veelvoorkomende elleboogklachten.

Welke klachten kunnen ontstaan aan gewrichten?

Gewrichtsklachten kunnen op verschillende manieren merkbaar zijn. De oorzaak en ernst verschillen per persoon en per gewricht.

Veelvoorkomende klachten zijn bijvoorbeeld:

  • pijn tijdens bewegen of belasten;
  • stijfheid, bijvoorbeeld na rust;
  • zwelling rond het gewricht;
  • een verminderde beweeglijkheid;
  • een instabiel gevoel;
  • moeite met dagelijkse bewegingen zoals lopen, traplopen, bukken of iets optillen.

De plaats van de klacht zegt niet altijd direct waar de oorzaak zit. Pijn rond een gewricht kan namelijk afkomstig zijn uit het gewricht zelf, maar ook uit omliggende spieren, pezen, banden of slijmbeurzen.

Waardoor ontstaan gewrichtsklachten?

Gewrichtsklachten kunnen veel verschillende oorzaken hebben. Soms ontstaan ze plotseling, bijvoorbeeld na een val of sportblessure. Andere klachten ontwikkelen zich juist geleidelijk.

Mogelijke oorzaken zijn onder andere:

  • overbelasting, bijvoorbeeld door sport, werk of herhaalde bewegingen;
  • een blessure of trauma, waarbij bijvoorbeeld een band, meniscus, spier of pees beschadigd raakt;
  • artrose, waarbij verschillende structuren in het gewricht geleidelijk veranderen;
  • ontsteking in of rondom het gewricht;
  • problemen met spieren, pezen of slijmbeurzen rondom het gewricht.

Welke oorzaak bij jouw klachten past, is niet altijd alleen op basis van de pijn of locatie vast te stellen.

Hoe worden gewrichten onderzocht?

Welk onderzoek nodig is bij gewrichtsklachten hangt af van de klacht, het lichaamsgebied en wat een arts wil beoordelen. Vaak begint onderzoek met vragen over de klachten en lichamelijk onderzoek. Wanneer meer informatie nodig is, kan beeldvorming worden ingezet.

Met een MRI-scan kunnen zowel botten als veel weke delen rondom een gewricht gedetailleerd worden weergegeven. Bij een MRI van de knie kan bijvoorbeeld worden gekeken naar kraakbeen, menisci en banden. Bij een MRI van de heupen en het bekken kunnen onder andere het heupgewricht, omliggende weke delen en het gebied rond het bekken worden beoordeeld.

Lees verder over:

Cliënt wordt begeleid door een medisch specialist bij het verlaten van een MRI-scanner in een Prescan-kliniek

Je gewrichten gezond houden

Bewegen helpt om spieren rondom gewrichten sterk te houden en ondersteunt de beweeglijkheid. Ook een passende belasting is belangrijk: zowel langdurig weinig bewegen als herhaaldelijke overbelasting kan klachten geven.

Wat voor jou een passende vorm en hoeveelheid beweging is, hangt onder andere af van je leeftijd, conditie, eventuele klachten en het gewricht dat wordt belast. Heb je al pijn of beperkingen, laat je dan adviseren voordat je de belasting sterk verhoogt.

Gerelateerde onderzoeken

MRI-scan Heupen & bekken

€529
schedule 1 uur
MRI-scan
  • MRI-scan heupen en bekken
  • Nagesprek radioloog
  • AI Deep resolve & double read

MRI-scan Knie (links)

€529
schedule 1 uur
MRI-scan
  • MRI-scan linkerknie
  • Nagesprek radioloog
  • AI Deep resolve & double read

MRI-scan Knie (rechts)

€529
schedule 1 uur
MRI-scan
  • MRI-scan rechterknie
  • Nagesprek radioloog
  • AI Deep resolve & double read

Wij helpen je graag verder

Mis geen nieuws meer

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, aanbiedingen en meer.