Hart- en vaatziekten: de stille ontwikkeling voor de eerste klacht

21 januari 2026 leestijd 3 minuten

Veel mensen ervaren hart- en vaatziekten als een plotseling probleem. De werkelijkheid in de cardiologie is anders. De eerste merkbare klacht, zoals druk op de borst of kortademigheid, markeert zelden het begin. Het is vaker het moment waarop reeds lang aanwezige veranderingen een kritische grens overschrijden en zichtbaar worden. Dat onderstreept het belang van vroege herkenning: in Nederland leven momenteel, volgens de Hartstichting, ongeveer 1,7 miljoen mensen met een hart- of vaatziekte, een aantal dat zonder extra preventie kan oplopen tot 2,6 miljoen in 2030.

 

“Het eerste symptoom is zelden het begin. Het is meestal het moment waarop het lichaam niet langer kan compenseren wat zich al jaren ontwikkelt.”

Dr. E. Semedo – Swart
Cardioloog Prescan

De periode die hieraan voorafgaat, wordt de stille fase genoemd. In deze fase treden er al veranderingen op in het hart en de vaten, zonder dat deze merkbaar zijn in het dagelijks functioneren.

Compensatie: het vermogen om schade uit te stellen

Het menselijk lichaam heeft een opmerkelijk aanpassingsvermogen. Het hart- en vaatstelsel kan langdurig subtiele verstoringen opvangen. Een verhoogde bloeddruk leidt bijvoorbeeld tot aanpassingen in de vaatwand, en vroege verkalking geeft meestal nog geen hinderlijke vernauwing. Deze compensatie is functioneel, maar heeft een keerzijde: het maskeert de onderliggende ontwikkeling van schade. Pas wanneer de capaciteit van deze mechanismen wordt overschreden, treden er klachten op. Die schade was er echter al.

Risicocijfers bieden context, geen zekerheid

Risicoprofielen, samengesteld uit factoren zoals leeftijd, bloeddruk, cholesterol en leefstijl, zijn waardevolle hulpmiddelen. Het is belangrijk te beseffen dat ze een statistische inschatting geven voor een grote groep. Ze vormen een richting, maar kunnen niet voorspellen wat zich precies in het individu afspeelt.

Twee personen met een vergelijkbaar risicoprofiel kunnen een verschillend beeld laten zien. Waar bij de ene persoon onderzoek al duidelijke afwijkingen toont, kan bij de ander alles nog binnen de normale grenzen vallen. Deze individuele variatie valt in grote groepen minder op, maar onderstreept het wezenlijke onderscheid tussen groepsrisico en persoonlijke gezondheid.

Inzicht in structuur en functie

Onderzoekstechnieken zoals echocardiografie, inspanningstesten, CT en MRI maken het mogelijk om zowel de structuur als de functie van het hart en de vaten in kaart te brengen, in rust en onder belasting. Daarmee ontstaat een objectiever beeld van de cardiovasculaire situatie dan op basis van risicofactoren alleen.

De uitdaging ligt niet primair in het uitvoeren van deze onderzoeken, maar in hun zorgvuldige interpretatie. Het doel van deze verkenning is niet het stellen van een diagnose, maar het verkrijgen van een persoonlijk en objectief inzicht. De vraag of een gevonden verandering past bij normale veroudering of een vroeg signaal is, wordt altijd beantwoord in de bredere context van de persoon.

Van inzicht naar geïnformeerde keuzes

De meerwaarde van dit inzicht is dat het de basis kan vormen voor een geïnformeerde dialoog over gezondheid. Wanneer, ondanks het ontbreken van klachten, al sprake is van een verhoogd risico op aderverkalking, of wanneer dit daadwerkelijk wordt aangetoond, verandert het gesprek over stoppen met roken, voedingspatroon of beweging van karakter. Het gesprek verschuift daarmee van een algemeen advies naar een benadering die is afgestemd op de individuele situatie. Preventie wordt minder abstract en kan nauwkeuriger worden verbonden aan de specifieke gezondheidskenmerken.

“De vraag is zelden óf er iets te zien is. De vraag is of wat zichtbaar wordt past bij normale veroudering, of bij een vroeg signaal dat aandacht verdient.”
Dr. Semedo-Swart
Cardioloog

Het eerste symptoom is meestal een laat signaal in een langer traject. De ontwikkelingen die daaraan voorafgaan worden steeds beter begrepen en zijn in toenemende mate inzichtelijk te maken. Het vak verschuift daarmee naar het verkrijgen van een beeld vóórdat dat punt wordt bereikt. Deze informatie maakt het mogelijk gezondheid te beoordelen op meer dan alleen het ontbreken van klachten. Het biedt ruimte om te erkennen wat al goed functioneert en om onderbouwde redenen te hebben om waar nodig veranderingen te overwegen.

Het uiteindelijke doel is helder: inzicht in kwetsbaarheid kan leiden tot geruststelling door duidelijkheid, of tot de overtuiging om op een passend moment een verandering te maken die al werd overwogen.

Inzicht in je gezondheid?

De Bodyscan Plus geeft je een helder beeld van hoe jouw gezondheid ervoor staat.

Meest gekozen

Bodyscan Plus

1849,-
MRI-scan
neurology Hersenen
endocrinology Halsvaten
pulmonology Borstkas
gastroenterology Bovenbuik
nephrology Onderbuik
Cardiologie
directions_bike Fietstest
procedure Echo van het hart
ecg ECG
Laboratorium
vaccines Standaard + Urine

Wij helpen je graag verder

Mis geen nieuws meer

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws, aanbiedingen en meer.