Hoe hoog is het ziekteverzuim in Nederland?
Het ziekteverzuim in Nederland steeg in 2025 naar 5,4%, de eerste stijging na twee jaar van daling. Bij bedrijven met 100 of meer medewerkers lag het verzuim op 6,8% (CBS, 2026).
Het verzuimpercentage geeft aan welk deel van de werkdagen medewerkers door ziekte niet hebben gewerkt. Achter dat gemiddelde zitten grote verschillen tussen sectoren, bedrijfsgrootte en leeftijdsgroepen.
Ook psychische klachten vragen steeds meer aandacht. Volgens de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025 meldde 21% van de werknemers burn-outklachten, tegenover 13% in 2015. Dat betekent niet automatisch dat deze medewerkers uitvallen, maar het laat wel zien dat mentale belasting voor werkgevers een steeds relevanter onderwerp is.
Wat kost een zieke werknemer?
Een verzuimdag kost een werkgever gemiddeld circa € 405, terwijl werkgevers de kosten zelf gemiddeld op € 143 per dag inschatten (Arbo Unie, 2024; Zilveren Kruis).
Die kosten bestaan uit meer dan alleen het loon van de medewerker die afwezig is.
Loondoorbetaling
Bij ziekte kan de loondoorbetaling maximaal 104 weken doorlopen. De werkgever blijft gedurende die periode verantwoordelijk voor een deel van het loon.
Vervanging en productieverlies
Werk moet vaak worden overgenomen door collega's of tijdelijke krachten. Zeker bij sleutelposities kan uitval daardoor gevolgen hebben voor planning, capaciteit en continuïteit.
Re-integratie en begeleiding
Langdurig verzuim brengt ook kosten voor begeleiding met zich mee, bijvoorbeeld via de bedrijfsarts, arbodienst en eventuele re-integratietrajecten.
Vertrek en vervanging van een medewerker
Volgens Effectory kost het vervangen van een medewerker gemiddeld ongeveer 20% van het jaarsalaris. Bij senior- en specialistische functies kan dat volgens dezelfde bron oplopen tot 213%.
Toch onderschat 71% van de werkgevers de werkelijke verzuimkosten (Zilveren Kruis).
Loondoorbetaling bij ziekte: wat zijn de regels?
Bij ziekte betaalt een werkgever maximaal 104 weken minimaal 70% van het loon door. In het eerste ziektejaar mag het loon daarbij niet onder het wettelijk minimumloon uitkomen (UWV).
Werkgever en werknemer zijn daarnaast volgens de Wet verbetering poortwachter samen verantwoordelijk voor de re-integratie. De bedrijfsarts beoordeelt wat iemand medisch gezien nog kan en adviseert over passende stappen richting werkhervatting.
Tijdens het traject gelden verschillende vaste momenten. Zo stelt de bedrijfsarts bij langdurig verzuim een probleemanalyse op en maken werkgever en werknemer vervolgens afspraken over de re-integratie. Het doel is om terugkeer naar werk zo goed mogelijk te ondersteunen.
In veel cao's of arbeidsovereenkomsten zijn afspraken gemaakt waarbij tijdens ziekte meer wordt doorbetaald dan het wettelijke minimum. Daardoor kunnen de financiële gevolgen per organisatie verschillen.
Bekijk voor de actuele regels altijd de informatie van het UWV. Deze pagina geeft algemene informatie en geen juridisch advies voor individuele situaties.
Waar komt ziekteverzuim vandaan?
Ziekteverzuim heeft vaak meerdere oorzaken. Sommige problemen ontstaan plotseling, terwijl andere zich gedurende langere tijd opbouwen voordat iemand merkt dat er iets speelt.
Psychische klachten en werkdruk
Werkdruk, langdurige stress en psychische klachten kunnen bijdragen aan verzuim. Volgens Arbo Unie hadden medewerkers van 35 tot 55 jaar de afgelopen drie jaar gemiddeld 20 extra dagen psychisch verzuim.
Juist deze leeftijdsgroep vervult binnen veel organisaties management-, specialistische en andere sleutelrollen.
Lichamelijke klachten
Ook lichamelijke problemen kunnen tot kortdurend of langdurig verzuim leiden. Rug- en gewrichtsklachten zijn bekende voorbeelden. Werkbelasting, fysieke omstandigheden en individuele gezondheid kunnen daarbij allemaal een rol spelen.
Gezondheidsrisico's die je niet direct merkt
Niet ieder gezondheidsrisico veroorzaakt meteen klachten. Een hoge bloeddruk of verhoogd cholesterol kan bijvoorbeeld lange tijd onopgemerkt blijven.
Dat betekent niet dat iedere medewerker uitgebreid medisch onderzoek nodig heeft. Wel laat het zien waarom gezondheid niet pas relevant wordt zodra iemand zich ziek meldt. Lees ook meer over aandoeningen die lange tijd geen symptomen geven.
Verzuim voorkomen: 5 maatregelen die werken
Verzuim voorkom je niet met één maatregel, maar met een combinatie van goede arbeidsomstandigheden, aandacht voor medewerkers en inzicht in risico's.
1. Breng de risico's in kaart
Kijk naast het totale verzuimpercentage ook naar patronen per team, functie of type verzuim. Combineer die informatie met de RI&E en signalen uit gesprekken met medewerkers.
Werkgevers hebben daarnaast de wettelijke verplichting om periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek aan te bieden.
2. Maak werkdruk bespreekbaar
Wacht niet tot hoge werkdruk leidt tot uitval. Be spreek regelmatig hoe medewerkers hun werkbelasting ervaren, of prioriteiten haalbaar zijn en waar knelpunten ontstaan. Zo wordt eerder zichtbaar wanneer een drukke periode structureel dreigt te worden.
3. Houd contact bij de eerste signalen
Neemt het kortdurend verzuim toe of geeft iemand aan dat het niet goed gaat? Maak het bespreekbaar. Een leidinggevende hoeft geen medische diagnose te stellen, maar kan wel luisteren, praktische aanpassingen bespreken en zo nodig de bedrijfsarts betrekken.
4. Bied voorzieningen die medewerkers gebruiken
Een vitaliteitsbudget of gezondheidsaanbod heeft pas waarde als medewerkers weten dat het bestaat en er gebruik van maken. Kijk daarom niet alleen naar wat je aanbiedt, maar ook naar deelname en ervaren waarde.
5. Geef medewerkers inzicht in hun eigen gezondheid
Sommige gezondheidsrisico's geven lange tijd geen klachten. Inzicht kan medewerkers helpen om eerder met hun gezondheid aan de slag te gaan, bijvoorbeeld door leefstijl aan te passen of een bevinding met de huisarts te bespreken.
Preventief onderzoek biedt geen garantie dat ziekte of verzuim wordt voorkomen. Het geeft medewerkers wel informatie waarmee zij op tijd keuzes kunnen maken.
Preventie als zakelijke afweging
De kosten van langdurige uitval kunnen aanzienlijk zijn, zeker wanneer veel kennis, klanten of verantwoordelijkheid bij één medewerker ligt. Daartegenover staat de vraag hoeveel je als organisatie wilt investeren in gezondheid voordat iemand uitvalt.
Prescan Business biedt werkgevers de mogelijkheid om medewerkers uitgebreid preventief onderzoek aan te bieden als hoogwaardige arbeidsvoorwaarde. Medewerkers krijgen medisch inzicht en persoonlijke uitleg van een specialist. Individuele resultaten blijven privé: de werkgever krijgt geen medische uitslagen te zien, maar alleen informatie over deelname en het soort onderzoek.
Prescan Business vervangt de arbodienst niet en biedt geen garantie tegen ziekteverzuim. Het is een aanvullende manier om medewerkers op wie de organisatie bouwt inzicht te geven in hun eigen gezondheid.
