Leverwaarden te hoog? Dat merk je vaak niet

Wat betekent het als je leverwaarden te hoog zijn?

Te hoge leverwaarden kunnen erop wijzen dat levercellen geïrriteerd of beschadigd zijn, maar één verhoogde waarde vertelt niet direct wat de oorzaak is. Daarom worden verschillende leverwaarden meestal in samenhang beoordeeld. 

Bij irritatie of beschadiging van levercellen kunnen bepaalde enzymen in grotere hoeveelheden in het bloed terechtkomen. Dat kan bij bloedonderzoek zichtbaar worden als een verhoogde leverwaarde.

Een verhoging hoeft niet direct te betekenen dat de lever ernstig beschadigd is. In veel gevallen gaat het om een lichte of tijdelijke afwijking. De betekenis hangt onder andere af van welke waarde verhoogd is, hoe sterk deze afwijkt en wat de andere gemeten waarden laten zien.

Waarom geven hoge leverwaarden vaak geen klachten?

Verhoogde leverwaarden kunnen aanwezig zijn zonder dat je duidelijke klachten hebt. De lever heeft een grote reservecapaciteit, waardoor het gezonde deel zijn functies vaak nog voldoende kan uitvoeren wanneer een deel van de levercellen geïrriteerd of beschadigd is. Hierdoor kan er al iets in de lever veranderen terwijl je daar zelf weinig tot niets van merkt. Klachten ontstaan daardoor niet altijd direct.

Online wordt in dit verband soms gesproken over ‘symptomen van een overbelaste lever’. Een overbelaste lever is echter geen erkende medische diagnose. Medisch wordt eerder gesproken over bijvoorbeeld verhoogde leverwaarden, een verstoorde leverfunctie of leverschade, afhankelijk van wat er daadwerkelijk wordt vastgesteld.

Dat klachten vaak ontbreken, is ook een van de redenen waarom verhoogde leverwaarden regelmatig bij toeval worden ontdekt. Bijvoorbeeld wanneer bloed wordt onderzocht vanwege andere klachten of tijdens een bredere gezondheidscontrole.

Welke signalen kunnen wel wijzen op leverschade?

Lichte leverschade geeft vaak geen specifieke symptomen. Wanneer er wel klachten zijn, kunnen bijvoorbeeld vermoeidheid of een vaag, drukkend gevoel rechtsboven in de buik voorkomen.

Deze signalen zijn niet specifiek voor de lever en kunnen veel andere oorzaken hebben. Vermoeidheid in combinatie met afwijkende leverwaarden betekent bijvoorbeeld niet automatisch dat de lever de oorzaak van de vermoeidheid is. Klachten alleen zijn daarom onvoldoende om vast te stellen of er sprake is van leverschade.

Wat zijn leverwaarden precies?

Leverwaarden zijn verschillende stoffen die via bloedonderzoek worden gemeten om informatie te krijgen over de lever en galwegen. Er bestaat dus niet één ‘leverwaarde’: artsen kijken naar verschillende waarden en vooral naar het patroon dat deze samen laten zien.

Veelgebruikte leverwaarden zijn ALAT, ASAT, gamma-GT, alkalische fosfatase, bilirubine en albumine. Ze geven niet allemaal dezelfde informatie.

Wat normale leverwaarden zijn, verschilt per laboratorium en meetmethode. Kijk daarom altijd naar de referentiewaarden die bij jouw eigen bloeduitslag staan vermeld. Een universele tabel met één normaalgetal voor bijvoorbeeld ALAT, ASAT of gamma-GT kan een verkeerd beeld geven.

Hoe wordt leverschade of een leverfunctiestoornis vastgesteld?

Bloedonderzoek is vaak een eerste stap om aanwijzingen te krijgen over de lever, maar een afwijkende bloeduitslag stelt op zichzelf niet altijd een diagnose. Als de resultaten daar aanleiding toe geven, kan aanvullend onderzoek nodig zijn om te achterhalen waardoor de waarden verhoogd zijn.

Bij een levertest of leverfunctietest worden verschillende stoffen in het bloed bepaald. Het patroon van bijvoorbeeld ALAT, ASAT, gamma-GT, AF, bilirubine en albumine kan helpen bij de beoordeling.

Een arts kijkt daarbij niet alleen naar de afzonderlijke getallen. Ook de mate van afwijking, de verhouding tussen verschillende waarden, eerdere uitslagen, klachten, medicijngebruik en andere gezondheidsfactoren kunnen relevant zijn.

Wanneer bloedonderzoek onvoldoende duidelijkheid geeft of er aanleiding is om de lever zelf te beoordelen, kan aanvullend leveronderzoek worden gedaan. Beeldvormend onderzoek, zoals een echo of MRI, kan bijvoorbeeld worden gebruikt om de lever en omliggende structuren in beeld te brengen.

Bloedonderzoek en beeldvorming beantwoorden daarmee verschillende vragen. Bloedonderzoek geeft informatie over stoffen en enzymen in het bloed, terwijl beeldvorming laat zien hoe de lever er daadwerkelijk uitziet.

Wil je jouw leverwaarden laten onderzoeken?

Een verhoogde leverwaarde is op zichzelf meestal geen reden voor paniek, maar een afwijkende uitslag is wel iets om serieus te laten beoordelen. De betekenis hangt af van welke waarden verhoogd zijn, hoe sterk ze afwijken en wat de mogelijke oorzaak is.

Met laboratoriumonderzoek kunnen verschillende bloedwaarden worden onderzocht. Met een MRI van de bovenbuik kan onder andere de lever in beeld worden gebracht. Een MRI van de lever is ook onderdeel van de Prescan Pro bodyscan en bij de Prescan Elite bodyscan wordt je lever ook meegenomen bij de MRI Body composition.

Wil je meer inzicht in je lever en de factoren die daarmee samenhangen? Bekijk welk onderzoek bij jouw situatie past.