Soorten UV-straling
Laten we eerst eens kijken welke soorten UV-straling we kunnen onderscheiden en welke eigenschappen deze soorten hebben.
UV-straling (ultravioletstraling) is onder te verdelen in 3 categorieën: UVA, UVB en UVC. Hierbij geldt dat UVC de meest schadelijke soort straling is. Deze wordt echter tegengehouden door de ozonlaag en bereikt ons niet. UVB-straling kan, zeker bij een heldere dag, ver doordringen tot ons aardoppervlak en is de grootste veroorzaker van verbranding en huidkanker. UVA is de meest milde UV-straling maar kan ook zeker bij overmatige blootstelling problemen veroorzaken.
Gevaren UV-straling
Naast dat UV-straling enkele positieve kenmerken heeft, zoals het stimuleren van aanmaak van vitamine D, kent het vooral gevaren.
De bekendste eigenschap van ultravioletstraling is namelijk verbranding van de huid. Dit is weer onder te verdelen in eerstegraads, tweedegraads en derdegraadsverbranding, waarbij er van een eerstegraads verbranding sprake is na te veel blootstelling aan de zon. Dit kan uiteindelijk leiden tot verdachte plekjes op de huid, zoals bultjes of moedervlekken. Een groot deel van de Nederlanders controleert hun huid te weinig op zulke verdachte plekjes, blijkt uit recent onderzoek van de Stichting Melanoom. Er wordt door dermatologen aangeraden om minimaal eens per kwartaal goed naar je huid te (laten) kijken of er tekenen zijn van een beschadigde huid. Uit onderzoek van de stichting blijkt dat twintigers het minst vaak hun huid controleren. En toch staat een melanoom in de top 3 van de meest voorkomende kankersoorten bij jongeren. Mede daarom is Stichting Melanoom een campagne gestart om mensen bewust te maken van de gevaren van een beschadigde huid en geeft tips om eventuele verschijnselen van huidkanker vroeg te kunnen ontdekken.
Tips om een melanoom op te kunnen te sporen
Tip 1: Kijk goed naar de kleur van je huid en je moedervlekken
Wat valt erop als je naar de kleur van je moedervlekken en de huid eromheen kijkt? Zie je bijvoorbeeld veel verschil in licht en donker? Of zijn er puntjes in de moedervlekken aanwezig? Als dit het geval is, is het raadzaam dit verder te laten controleren door een arts.
Tip 2: Onderzoek je moedervlekken op onregelmatige randen
Wanneer je je moedervlek “dubbelslaat’’ en de randjes niet netjes op elkaar aansluiten, kan dit een teken van een onrustige of beschadigde huid zijn.
Tip 3: Check of moedervlekken (vaak) jeuken of bloeden
Kriebelen of bloeden je moedervlekken (wel eens)? Laat ze dan zeker nakijken door een arts of laat een huidonderzoek doen.
Voorkomen is beter dan genezen
Door enkele, over het algemeen kleine, aanpassingen te doen in je leven kun je de kans op een melanoom aanzienlijk verkleinen. Zorg dat je je goed beschermt tegen zonlicht en schadelijke UV-straling. Smeer jezelf goed in, bij voorkeur met SPF 50, maar minimaal met SPF 30. Herhaal dit ook na bijvoorbeeld zwemmen of transpireren. Denk daarnaast aan beschermende kleding, met name de schouders zijn beter af onder een t-shirt met (korte) mouwen.
Andere tips om de kans op een melanoom te verkleinen zijn:
Tip 1: Check de UV-index (zonkracht)
We kijken allemaal wel eens op onze telefoon naar de weersverwachtingen. Via de weerapps kun je ook de UV-index van die dag bekijken. De UV-index geeft aan hoeveel UV-straling er wordt verwacht. In Nederland maken we gebruik van een index die gaat van 0 (vrijwel geen zonkracht) tot en met 8 (zeer sterke zonkracht). Belangrijk om te weten is dat warmte geen indicatie is voor de sterkte van de zonkracht. Onthoud dat je aan de hand van de UV-index kunt zien hoe snel je onbeschermde huid kan verbranden. Smeer je bij een index van 5 dus zeker in, omdat je daar na ongeveer 15 minuten al kunt verbranden.
Tip 2: Kies voor goede zonbescherming
Lig, wandel, fiets of zit je in de zon, smeer je dan in met zonnebrand. Het liefst met een factor 50, maar minimaal met factor 30. Vergeet niet om elke 2 tot 3 uur opnieuw zonnebrand aan te brengen. Mocht je een fles zonnebrand hebben van vorig jaar dan kan het zijn dat deze niet meer de bescherming biedt die op de verpakking vermeld staat. Een geopende fles gaat ongeveer één jaar mee. De houdbaarheid van de zonnebrand staat op de verpakking aangegeven door middel van een letter M en het getal erachter. Naast zonnebrand is het ook verstandig om beschermende kleding te dragen zoals een zonnebril of een petje. Op die manier bescherm je de delen van het lichaam die je niet gemakkelijk met zonnebrand kunt insmeren.
Tip 3: Kies voor de middagzon
Kun je het toch niet laten om lekker in de zon te zitten? Tussen 11:00 uur en 15:00 uur is de zonkracht vaak het sterkste. Vermijd deze momenten dus en kies ervoor om in de namiddag nog even van de zon te genieten. Maar ook in de middagzon is het verstandig om je in te smeren en rekening te houden met de UV-index. Vooral mensen met een lichte huid en rossig haar moeten goed blijven oppassen omdat zij gevoeliger zijn voor de straling van de zon.
Blijf je huid goed checken
Ben je vaak verbrand of heb je een gevoelige huid? Dan is het verstandig om je huid goed in de gaten te houden. Huidkanker is nog steeds een van de meest voorkomende vormen van kanker in Nederland. Dermatoloog Bas Wind heeft een uitgebreide blog geschreven over het checken van je huid om huidkanker te voorkomen.
